Dùng đúng quy tắc, phòng tránh nguy cơ nổ ắc quy

Nguyên lý hoạt động

Theo KS Nguyễn Huy Bạo, nguyên cán bộ Viện Kỹ thuật Quân sự, ắc quy hoạt động trên nguyên lý kết hợp thành phần cấu tạo của bản cực âm dương và chất điện phân để sinh ra điện năng. Khi các thành phần cấu tạo của hai bản cực này bị mòn do phản ứng chuyển đổi trong quá trình tham gia sản sinh điện, hoặc chất điện phân không đủ duy trì hoạt động của ắc quy thì ắc quy tiến tới trạng thái mất điện.

Ảnh minh họa

Để tiếp tục duy trì khả năng sử dụng của ắc quy, cần thiết phải tiến hành nạp lại điện năng để chuyển đổi lại các thành phần cấu tạo của bản cực cũng như chất điện phân. Ắc quy có hai loại: khô và ướt. Ắc quy ướt nếu hỏng chỉ có thể bỏ, thay mới. Ắc quy ướt có thể xúc rửa, thay dung dịch, và nạp lại điện để tiếp tục sử dụng.

Việc tái nạp lại một cách đầy đủ lượng điện tiêu thụ là hết sức quan trọng để ắc quy có thể sử dụng được lâu dài, tuy nhiên đây cũng là công đoạn mà người sử dụng cần hết sức cẩn trọng để đảm bảo an toàn.

Không tự nhiên nổ

Theo KS Nguyễn Huy Bạo, ắc quy bình thường không bao giờ tự nhiên nổ. Trong quá trình sử dụng cũng rất hiếm có trường hợp nổ ắc quy, mà việc dùng nhiều, quá tải chỉ gây sụt áp. Khả năng nổ ắc quy chủ yếu có thể xảy ra trong quá trình sạc, điện áp quá lớn hoặc dòng điện nạp quá lớn.

Thông thường điện áp nạp chỉ nên lớn hơn điện áp của ắc quy tối đa là 5V; ví dụ ắc quy có điện áp 12V mà thiết bị nạp vào có điện áp quá lớn, đến trên 18V, thì rất có thể gây nổ.

Nguyên nhân gây nổ thứ hai là do dòng điện nạp quá lớn. Dòng điện một chiều khi nạp vào ắc quy thường phải qua bộ nạp để khống chế và điều chỉnh dòng vào phù hợp. Trong các trường hợp không sử dụng bộ nạp phải nắn dòng, tuy nhiên nếu dòng nắn không chính xác, không đảm bảo kỹ thuật thì nguy cơ nổ là hoàn toàn có thể xảy ra.

Ngoài ra, điện từ ắc quy cũng phải qua một thiết bị chuyển đổi, gọi là bộ rung điện áp, nhằm biến điện áp từ một chiều thành hai chiều để sử dụng được cho các thiết bị điện. Bộ rung điện áp có nhược điểm dễ hỏng, gây chập điện ngoài, cũng là nguyên nhân dẫn đến nổ ắc quy.

Bảo quản và sử dụng an toàn

Ắc quy khi mới mua về, nên nạp điện cho “no” rồi mới đem vào sử dụng. Mặc dù theo nguyên tắc khi xuất xưởng, ắc quy đã được nạp đầy, tuy nhiên khoảng thời gian từ khi xuất xưởng đến lúc mua về càng lâu thì mức độ tự phóng điện của ắc quy càng cao. Trong sử dụng khi ắc quy phóng điện (quá trình xả) nếu điện áp giảm xuống 1,80V/cell (tương ứng U = 10,80V với loại ắc quy 12V) phải dừng phóng điện và nạp lại ngay không để ắc quy đói điện lâu. Nạp no điện cho ắc quy rồi mới đem ra sử dụng lại.

Khi sạc ắc quy, nếu chọn dòng sạc nhỏ so với dung lượng thì ắc quy lâu đầy nhưng sẽ bền và được “no điện” thực sự; ngược lại nếu dòng sạc quá lớn thì nhanh đầy nhưng cũng nhanh hỏng, thậm chí có thể bị nổ khi dòng sạc quá mạnh. Đối với một số loại ắc quy trong quá trình sạc cần phải có sự giám sát nhiệt độ chặt chẽ để đảm bảo an toàn.

Tốt nhất nên sử dụng các bộ sạc tự động, có thể đo điện áp ắc quy, đo dòng điện nạp để lựa chọn mức điện áp và dòng nạp phù hợp với chế độ điều chỉnh, đảm bảo quy trình nạp an toàn và ắc quy được bảo dưỡng tốt hơn.

Trong sử dụng chỉ dùng ắc quy cho những thiết bị tải phù hợp, việc đấu nối quá nhiều thiết bị, sử dụng quá tải rất dễ dẫn đến cháy nổ ắc quy. Ắc quy nên được bảo quản nơi khô ráo, thoáng khí, tránh ẩm, tránh những nơi có nguồn nhiệt cao.

Thường xuyên kiểm tra cáp nối, thay mới nếu cần; kiểm tra và phát hiện các vết nứt trên vỏ bình, nhất là khu vực quanh cọc bình, thay ngay nếu có bất kỳ vết nứt nào. Bình không được đặt ở vị trí nghiêng hoặc lật úp.

Tuyệt đối không được để vật nặng hoặc vật kim loại trên bình, dễ khiến hai điện cực tiếp xúc gây ra chạm điện, có thể phát sinh tia lửa điện rất nguy hiểm.